เชื่อว่า…

หลายผลิตภัณฑ์และโปรแกรม “ดีท็อกซ์” โฆษณาว่าช่วยขับสารพิษที่สะสมอยู่ในร่างกายออกไป ทำให้ร่างกายสะอาดขึ้น มีพลังงานมากขึ้น และลดน้ำหนักได้

ความจริงคือ…

เท็จเป็นส่วนใหญ่ (ไม่มีหลักฐานคลินิกรองรับ) — งานทบทวนวรรณกรรมพบว่าไม่มีการทดลองแบบสุ่มมีกลุ่มควบคุม (RCT) แม้แต่ชิ้นเดียวที่ทดสอบประสิทธิผลของ detox diet เชิงพาณิชย์ในมนุษย์ได้อย่างน่าเชื่อถือ งานวิจัยไม่กี่ชิ้นที่อ้างว่าเห็นผลก็มีปัญหาเรื่องระเบียบวิธีวิจัยและกลุ่มตัวอย่างเล็กเกินไปจนสรุปอะไรไม่ได้ [ref-108]

ทำไมความเชื่อนี้ถึงแพร่หลาย

ส่วนหนึ่งเพราะร่างกายมีระบบกำจัดของเสียของตัวเองอยู่แล้วจริง — ตับและไตทำหน้าที่นี้ตลอด 24 ชั่วโมง (อ่านเพิ่มที่บทความ ระบบตับ และ ระบบไต) เมื่อคนทำ “ดีท็อกซ์” แล้วรู้สึกดีขึ้นจริง ส่วนใหญ่เป็นเพราะช่วงนั้นงดอาหารแปรรูป น้ำตาล และแอลกอฮอล์ไปพร้อมกัน ไม่ใช่เพราะผลิตภัณฑ์ดีท็อกซ์ไปช่วยขับพิษอะไรเป็นพิเศษ

น้ำหนักที่ลดลงระหว่างทำดีท็อกซ์ก็มักเป็นน้ำหนักน้ำที่หายไปชั่วคราว ไม่ใช่ไขมันที่ลดลงจริง เมื่อกลับไปกินตามปกติน้ำหนักก็มักกลับมาเท่าเดิม

สรุป

ยังไม่มีหลักฐานทางคลินิกที่หนักแน่นรองรับว่าโปรแกรมดีท็อกซ์เชิงพาณิชย์ช่วยขับสารพิษหรือทำให้ร่างกายสะอาดขึ้นได้จริง ร่างกายมีตับและไตทำหน้าที่กำจัดของเสียอยู่แล้วตลอดเวลา ความรู้สึกดีขึ้นระหว่างทำดีท็อกซ์มักมาจากการงดอาหารไม่ดีต่อสุขภาพชั่วคราว ไม่ใช่ฤทธิ์พิเศษของผลิตภัณฑ์ดีท็อกซ์เอง